HALK OYUNLARI
Adıyaman Halk Oyunları kadın ve erkeğin yan yana yer aldığı bir
karografiye sahiptir. Bu da Adıyaman Halk kültüründe kadının rolünü
göstermesi açısından oldukça mühimdir.
OYUN ÇEŞİTLERİ
Sal Oyunu: Fırat nehrinde salla geçen düğün alayını konu alır.
Düz oyun : Fırat kenarında yanında çeşitliliği adamın kızına aşık
olan, fakat kızı alamayan ve sevdasından hastalanan bir gencin
serüvenlerini konu alır.
Oyuna Davet: Düğünlerde gençlerin birbirlerini oyuna davet etmelerini konu alır.
Hasat Oyunu : Ailece ekin biçen ve hasattan sonra yakınlarını ziyaret ve şölen düzenleyen çiftçi ailesini konu alır.
Kımıl oyunu: Kımıl (Süne) haşerenin ekinlere zarar vermesi sonucu
meydana gelen kıtlığı ve halkın kımılla mücadelesini canlandırır.
Göçer oyunu: Hayvancılıkla uğraşan bazı köylülerin yaz aylarında
yaylalara göç etmelerini ve burada başlarında geçenleri canlandırır.
Helli can : Helli adlı bir bey kızı ile rüyasında gördüğü ve daha sonra
var olduğunu öğrendiği Can adlı gencin evlenerek mutlu olmalarını konu
alır.
Ağırlama: Düğünlerde yaşlı, ağırbaşlı ve hatırı sayılır kimselerin ağır ve gösterişli bir tempo ile oynadıkları oyun.
Hallaç Oyunu: Pamuk atmaya gittiği evin kızına aşık olan bir hallacın serüvenini anlatır.
Türkan: Sevdiği gencin dışında birine verilen Türkan adlı bir kızın
yolda müsaade alarak iki rekat namaz kılıp ölmesi olayını canlandırır.
Dingi : Güzel ve güçlü bir kızın ding ding şeklinde ses çıkararak
bulgur dövmesi sırasında aşık olan gencin hikayesi canlandırılır.
Barış: Birbirilerine düşman aile yada aşiretlerin barışmalarını c
Kaynana Oyunu: Düğünde kaynananın gelinin önünde eline Çömçe (Kepçe) ve ayna alarak oynamasını canlandırır.
KIRSAL ALANDA YAŞAM BİÇİMİ
Adıyaman ili mağara devrinden itibaren günümüze kadar çeşitli
medeniyetlere ev sahipliği yapmış bir çok kültürün yoğrulup özleştiği;
sözü, giyimi,kuşamı, oyunu, düğünü, ve hayatın çeşitli dönem leriyle
(doğum,evlenme,ölüm) ilgili adet ve inançları, misafirperverliği insan
sevgisi hayat felsefesi , dünya görüşü, halısı, kilimi, cicimi, heybesi
ile zengin bir yaşayan halk kültürüne sahiptir.
Folklor açısından bilimsel alan araştırmalarına konu
olabilecek birikime sahip, çoğu yerde rastlanmayacak kadar özgün ve
zengin kültürel değerler hazinesi olan Adıyaman ili günümüze kadar
detaylı yeterli bir çalışmaya konu olmamıştır. Ancak bilimsel
araştırmalar için bir ön çalışma başlatılmış bulunmaktadır.
Türk ve yabancı bilim adamlarının yapmış olduğu arkeolojik
kazılar neticesinde elde edilen bilgiler doğrultusunda milattan önceki
dönemlerde bile insanların yaşadığı zengin medeniyetlerin varlığını
kanıtlayan Pirin Mağaraları ve günümüze kadar tahrip olmadan gelebilen
tarihi eserleri ile insanlık tarihi ve kültürü açısından açık hava
müzesi hususiyetini haizdir. Folklorumuzun bugüne gelişinde bu yapının şüphesiz etkisi vardır.
Teknolojinin ilerlemesi ve iletişim araçlarının gelişip yaygınlaşması
ile kültürlerin daha hızlı kaynaşması ve değişmesi arasında sıkı bir
bağ vardır. Bu kaynaşma ve değişim sürecini, Adıyaman İlinin folklorik
bir çok unsurlarında da görmek mümkündür. Bu değişime giyim-kuşam, örf,
adet, gelenek ve göreneklerin yanı sıra değer yargılarında da
rastlamaktayız.
|
|
|
|
|
|
|
